Gele haarkwal Author: Smiley.toerist
License: CC BY-SA 4.0
  Gele haarkwalAuthor: Derek Keats
License: CC BY 2.0

Beschrijving gele haarkwal

Leefgebied

Gele of rode haarkwallen leven in het koude boreale water van de Noordpool en de noordelijke delen van de Atlantische en de Stille Oceaan. Ze komen ook veel voor in het Kanaal, de Ierse Zee, de Noordzee en westelijk van Scandinavië, ten zuiden van het Kattegat en de Sont. In de Noordzee komen ze vooral veel voor langs de oostkust van Groot-Brittannië.

Daarnaast komen ze ook voor in het zuidwestelijke deel van de Oostzee waar ze zich, vanwege het lage zoutgehalte, niet kunnen voortplanten.

Van soortgelijke kwallen - die van dezelfde soort kunnen zijn - is bekend dat ze in de buurt van Australië en Nieuw-Zeeland leven.

In de grotere baaien van de oostkust van de Verenigde Staten worden al enige tijd gele haarkwallen waargenomen onder de 42° noorderbreedte.

Als koudwatersoort kunnen deze kwallen niet tegen warmer water. De kwallen zijn het grootste deel van hun leven pelagisch, maar hebben de neiging zich tegen het einde van hun eenjarige levensduur te vestigen in ondiepe, beschutte baaien. Ze worden in de pelagische zone dan ook aangetroffen als medusae en in de bentische zone als poliepen.

Uiterlijk

Gele haarkwallen kunnen sterk variëren in grootte. Hoewel de klok in diameter meer dan 2 m groot kan worden, zijn die in de regionen met lagere breedtegraden, met een klok van ongeveer 50 cm in diameter, veel kleiner dan hun noordelijke tegenhangers.

De klok is voorzien van geschulpte randen en is verdeeld in acht lobben, waarbij elke lob 70 tot 150 tentakels bevat, die gerangschikt zijn in vier redelijk verschillende rijen. Deze tentakels bevatten, evenals het bovenoppervlak van de kwal, zeer effectieve nematocyten.

Langs de rand van de klok bevindt zich bij elk van de acht inkepingen tussen de lobben een evenwichtsorgaan, het rhopalium, dat de kwal ondersteunt bij de oriëntatie. Sommige lobben bevatten eenvoudige lichtreceptoren.

Evenwijdig aan de rand van de hoed lopen spieren waarmee de klok wordt samengetrokken om voort te kunnen bewegen. Deze worden doorsneden door de stralende inkepingen. Hierdoor ontstaat een soort ruitpatroon.

Vanuit de centrale mond lopen 4 brede mondlobben met roodachtige of gele tentakels. De geslachtsorganen zitten afwisselend tussen deze lobben. Dichter bij zijn mond is het totale aantal tentakels ongeveer 1.200.

Kwallen bestaan voor 94% uit water en zijn radiaal symmetrisch. Ze zijn diploblastisch, wat betekent dat ze twee weefsellagen hebben.

Jongere exemplaren zijn licht oranje of bruin en soms kleurloos, terwijl volwassenen exemplaren karmozijnrood tot donkerpaars zijn.

Voortbeweging

Gele haarkwallen kunnen snelheden tot enkele kilometers per uur halen en grote afstanden afleggen met behulp van zeestromingen.

Wetenswaardigheden

  • De gele of rode haarkwal is een van de grootste soorten kwallen.
  • Het grootste geregistreerde exemplaar had een klok met een diameter van 210 centimeter en tentakels van ongeveer 36,6 m.
  • De lange, dunne tentakels die aan de subumbrella van de klok zitten, zijn extreem plakkerig en zijn voorzien van netelcellen.
  • Als ze op het strand zijn gespoeld, blijven de netelcellen nog lang actief

Voedsel in de natuur

Gele haarkwallen eten zoöplankton, kleine vissen, ribkwallen en oorkwallen. Ze vangen hun prooi door zich langzaam te laten zinken waarbij ze hun tentakels in een cirkel om zich heen spreiden. Prooien worden in dit "net" van tentakels gevangen en verdoofd door de netelcellen.

Gedrag

Gele haarkwallen vormen grote scholen. Voor de kust van Noorwegen en in de Noordzee zijn kilometerslange van deze scholen te zien. Ze kunnen voor zwemmers gevaarlijk zijn bij aanraking, maar ze vallen mensen niet actief aan.

Ze zwemmen meestal erg dicht bij het wateroppervlak, op niet meer dan 20 m diepte. Met behulp van hun langzame pulserende bewegingen bewegen ze langzaam vooruit. Om grote afstanden af te leggen zijn ze afhankelijk van de oceaanstromingen.

Deze kwallen worden het vaakst aangetroffen laat in de zomer en in de herfst, wanneer ze tot een grote omvang zijn uitgegroeid en de stroming ze naar de kust begint te slepen.

Voortplanting in de natuur

Net als andere kwallen zijn gele haarkwallen zowel in staat tot seksuele voortplanting in het medusa-stadium als tot aseksuele voortplanting tijdens het poliepstadium.

Ze kennen vier verschillende stadia tijdens hun leven: een larvaal stadium, een poliepstadium, het ephyrae-stadium en het medusa-stadium.

De medusa-vorm van de kwal reproduceert seksueel en heeft verschillende geslachten. De eicellen en het sperma worden in zakvormige uitsteeksels van de maagwand geproduceerd. De geslachtscellen worden via de mond losgelaten voor externe bevruchting.

Een vrouwelijke kwal draagt bevruchte eieren in haar tentakels met zich mee, waar deze eieren uitgroeien tot larven. Als de larven oud genoeg zijn, legt het vrouwtje de larven op een harde ondergrond, waar deze al snel uitgroeien tot poliepen.

De poliepen beginnen zich ongeslachtelijk voort te planten doordat ze door horizontale insnoering schijven maken, die ephyrae worden genoemd. Deze individuele ephyrae breken af van de poliep, en groeien uiteindelijk uit tot het medusa-stadium en worden volwassen kwallen.

Predatie

Predatoren van gele haarkwallen zijn onder meer zeevogels, grotere vissen zoals maanvissen, andere soorten kwallen en zeeschildpadden. In Oost-Canada eten lederschildpadden tijdens het zomerseizoen bijna uitsluitend grote hoeveelheden gele haarkwallen.

Bedreiging

De gele haarkwal wordt niet met uitsterven bedreigd.

Bronnen

Creative Commons License
Dit werk valt onder een Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Unported-licentie.

Zoek

Taxonomie